Asosiy xulosa

2016–2026 yillarda O‘zbekiston aholisi +21,1% (6,7 mln kishiga) ko‘paydi. Eng tez o‘sgan hududlar — Toshkent shahri (+32,8%), Surxondaryo viloyati (+24,9%) va Qashqadaryo viloyati; eng sekin — Toshkent viloyati (+13,1%).

Aholi tez o‘sgan joyda bolalar, keyin esa ish izlovchilar ko‘payadi. Shuning uchun aholi o‘sishini ikki «yuk» bilan bog‘ladik: 3–6 yoshli bolalarning bog‘chaga qamrab olinishi va iqtisodiyotda band odamlar sonining o‘sishi.

Bog‘chalar: qamrov aholi o‘sishiga yetib boryaptimi

2024-yil oxirida 3–6 yoshli bolalarning 72,4%i maktabgacha ta’lim bilan qamrab olingan. Eng yuqori qamrov Buxoro viloyatida (81,6%), eng pasti Qashqadaryo viloyatida (59,3%).

14 hudud bo‘yicha aholi o‘sishi va bog‘cha qamrovi o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = −0,56 (o‘rtacha manfiy bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = −0,38). Ya’ni aholisi tez o‘sayotgan hududlarda bog‘cha qamrovi pastroq — ya’ni bog‘cha qurilishi aholi o‘sishiga to‘liq yetib bormayapti.

Tug‘ilish darajasi bilan ham shunga o‘xshash manzara: 14 hudud bo‘yicha tug‘ilish koeffitsienti (2025) va qamrov o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = −0,50 (o‘rtacha manfiy bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = −0,63). Ya’ni tug‘ilish yuqori joyda qamrov pastroq.

  1. Buxoro viloyati81,6
  2. Andijon viloyati80,0
  3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi80,0
  4. Farg‘ona viloyati79,7
  5. Xorazm viloyati79,5
  6. Navoiy viloyati79,1
  7. Sirdaryo viloyati78,2
  8. Namangan viloyati72,5
  9. Jizzax viloyati72,4
  10. Toshkent shahri71,1
  11. Samarqand viloyati68,1
  12. Toshkent viloyati67,8
  13. Surxondaryo viloyati64,1
  14. Qashqadaryo viloyati59,3
3–6 yoshli bolalarni maktabgacha ta’lim bilan qamrab olish, 2024-yil, %. Ko‘rsatkich sahifasi

So‘nggi uch yilda (2023–2025) foydalanishga topshirilgan yangi bog‘cha o‘rinlari har 1000 ta 3–5 yoshli bolaga hisoblanganda eng ko‘p Buxoro viloyatida (46 o‘rin), eng kam Farg‘ona viloyatida (15). 14 hudud bo‘yicha aholi o‘sishi va yangi o‘rinlar o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = −0,13 (deyarli yo‘q bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = −0,01). Ya’ni bu ikki ko‘rsatkich hududlar bo‘yicha deyarli bir-biriga bog‘lanmagan. Toshkent shahrini chiqarib tashlasak, ρ = −0,29 bo‘ladi: poytaxt natijaga sezilarli ta’sir qiladi.

Ish o‘rinlari: har 100 ta yangi aholiga nechta yangi band

2015–2025 yillarda har bir hududda iqtisodiyotda band odamlar soni qanchaga ko‘paygani aholining qanchaga ko‘payganiga bo‘lindi. Respublika bo‘yicha har 100 ta qo‘shilgan aholiga 29 ta qo‘shilgan band to‘g‘ri keldi. Eng yuqori nisbat Qoraqalpog‘iston Respublikasida (66), eng pasti Toshkent viloyatida (−0,5: bandlar soni umuman ko‘paymagan).

14 hudud bo‘yicha aholi o‘sishi va bandlar soni o‘sishi o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = 0,53 (o‘rtacha musbat bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = 0,51). Ya’ni aholisi tez o‘sgan hududlarda bandlik ham tezroq o‘sgan. Bandlar soni ko‘pincha rasmiy va norasmiy ishni birga qamraydi, xorijda ishlayotganlar esa unga kirmaydi — bu nisbat «ish o‘rni yaratildi» degani emas.

  1. Qoraqalpog‘iston Respublikasi66
  2. Jizzax viloyati53
  3. Toshkent shahri49
  4. Xorazm viloyati45
  5. Namangan viloyati36
  6. Navoiy viloyati28
  7. Qashqadaryo viloyati28
  8. Andijon viloyati23
  9. Surxondaryo viloyati22
  10. Samarqand viloyati21
  11. Farg‘ona viloyati17
  12. Sirdaryo viloyati15
  13. Buxoro viloyati5
  14. Toshkent viloyati−0
Har 100 ta qo‘shilgan aholiga qo‘shilgan bandlar, 2015–2025. Iqtisodiyotda bandlar soni va doimiy aholi soni asosida

Hududlar jadvali

HududAholi o‘sishi 2016–20263–5 yoshli bolalar o‘sishi 2016–2026Bog‘cha qamrovi 2024, %Bandlar o‘sishi 2015–2025100 aholiga bandTug‘ilish 2025, ‰
Toshkent shahri+32,8%+71,2%71,1+31,1%4919,8
Surxondaryo viloyati+24,9%+44,6%64,1+13,6%2227,5
Qashqadaryo viloyati+22,9%+40,9%59,3+16,5%2827,1
Jizzax viloyati+22,8%+53,2%72,4+34,4%5324,1
Namangan viloyati+22,6%+53,9%72,5+21,5%3623,9
Samarqand viloyati+22,2%+39,3%68,1+11,6%2124,5
Andijon viloyati+21,0%+42,0%80,0+10,9%2322,8
Farg‘ona viloyati+20,5%+42,8%79,7+8,1%1723,5
Navoiy viloyati+19,8%+39,8%79,1+12,3%2821,9
Sirdaryo viloyati+19,7%+40,7%78,2+6,6%1522,4
Xorazm viloyati+18,4%+22,3%79,5+20,7%4522,5
Buxoro viloyati+16,1%+26,8%81,6+1,9%5,520,9
Qoraqalpog‘iston Respublikasi+14,6%+7,4%80,0+27,9%6619,2
Toshkent viloyati+13,1%+28,7%67,8−0,1%−0,520,5
Tartib: aholi o‘sishi bo‘yicha. 3–5 yoshli bolalar, tug‘ilish koeffitsienti

Bog‘liq tahlillar: Viloyatlarda real daromad: ish haqi va narxlar · Investitsiya o‘sishga aylanadimi · Qishloq xo‘jaligi viloyatlari va oziq-ovqat narxlari · Migratsiya va pul o‘tkazmalari