Davlat byudjeti sodda tilda
Pul qayerdan keladi va qayerga ketadi. Raqamlar — Konsolidatsiyalashgan byudjetDavlatning barcha pul “hamyonlari” birgalikda: davlat byudjeti, maqsadli jamg‘armalar (masalan, pensiya), byudjet tashkilotlarining o‘z mablag‘lari va Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi.Misol: Pensiya jamg‘armasidan to‘langan pensiya davlat byudjetiga kirmaydi, lekin konsolidatsiyalashgan byudjet xarajatiga kiradi.Lug‘atda batafsil, ya’ni davlatning barcha “hamyonlari” birgalikda, 2025-yil ijrosi.
- Daromadlar, 2025502,6 trln so‘m≈ 41,7 mlrd dollar (bugungi kurs bo‘yicha)
- Xarajatlar, 2025541,7 trln so‘mIqtisodiyotning (YaIM — Yalpi ichki mahsulotBir yil (yoki chorak) davomida mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha tovar va xizmatlarning umumiy qiymati. Iqtisodiyot qanchalik “katta”ligini ko‘rsatadi.Misol: Novvoy 1 mln so‘mlik non yopdi, sartarosh 500 ming so‘mlik xizmat ko‘rsatdi — ikkalasi ham YaIMga qo‘shiladi.Lug‘atda batafsil) 29,3%i
- Byudjet defitsiti (taqchillik)Xarajatlar daromaddan ko‘p bo‘lgan qism. Bu farq odatda qarz olish orqali qoplanadi. Teskarisi — profitsit (ortiqcha).Misol: Daromad 500 trln, xarajat 540 trln so‘m — defitsit 40 trln so‘m.Lug‘atda batafsil−39,1 trln so‘mHar 100 so‘m xarajatning 7 so‘mi daromad bilan qoplanmagan. YaIMga nisbatan −2,1%.
- Bir kishiga1,2 mln so‘mOyiga, xarajatlar aholi soniga bo‘linganda (yiliga 14,1 mln so‘m).
Pul qayerdan keladi
Har 100 so‘m daromadning qancha qismi qaysi “hamyon”ga tushadi.
Pul qayerga ketadi
Har 100 so‘m xarajatning qancha qismi qayerdan sarflanadi.
Bu — mablag‘ qaysi byudjet orqali o‘tgani bo‘yicha tarkib. Ta’lim, sog‘liqni saqlash kabi sohalar bo‘yicha taqsimot hozircha ochiq ma’lumotlarda mashina o‘qiy oladigan shaklda yo‘q.
Yillar bo‘yicha: daromad va xarajat
- 2020160,4 trln186,5 trln−26,1 trln
- 2021204,5 trln245,2 trln−40,8 trln
- 2022286,5 trln321,7 trln−35,2 trln
- 2023321,9 trln381 trln−59,2 trln
- 2024381,4 trln429,3 trln−47,8 trln
- 2025502,6 trln541,7 trln−39,1 trln
daromad, xarajat, oxirgi raqam — farq (so‘mda). Narxlar o‘sishi hisobga olinmagan: bir yildagi 100 so‘m keyingi yilda kamroq narsaga yetadi.
2026-yil rejasi qanchalik bajarilmoqda
Tashabbusli byudjetMahalla aholisi o‘z hududi uchun loyiha taklif qiladi va ovoz beradi; eng ko‘p ovoz olgan loyihalarga tuman byudjetidan pul ajratiladi.Misol: Mahallada yo‘l ta’mirlash taklifi g‘olib bo‘lsa, unga tuman byudjetidan mablag‘ ajratiladi.Lug‘atda batafsil: aholi ovoz beradi
So‘nggi mavsumda (2026-yil iyul) aholi 23 551 ta taklifga 10,1 mln ta ovoz berdi, 2 612 ta loyiha g‘olib bo‘ldi — har 100 taklifdan taxminan 11 tasi. Ularga 3,2 trln so‘m ajratilgan, o‘rtacha bir loyihaga 1,2 mlrd so‘m.
Batafsil va ovoz berish: openbudget.uz.
Ko‘p beriladigan savollar
2025-yilda davlat qancha pul sarfladi?
Konsolidatsiyalashgan byudjet xarajatlari 541,7 trln so‘m, bu YaIMning 29,3%i.
Byudjet defitsiti qancha?
2025-yilda xarajatlar daromaddan 39,1 trln so‘m ko‘p bo‘ldi (defitsit), YaIMga nisbatan −2,1%.
Byudjet xarajati bir kishiga qancha to‘g‘ri keladi?
Taxminan oyiga 1,2 mln so‘m — yiliga 14,1 mln so‘m.
Manba: Ochiq byudjet portali (openbudget.uz). Barcha byudjet qatorlari: ko‘rsatkichlar → moliya. Atamalar: lug‘at.